چطور سرعت سایت را بالا ببریم و در گوگل بهتر دیده شویم

صفحه‌ی مرورگر با سرعت‌سنجی در محدوده‌ی سبز، کرنومتر و تصویرهایی که پشت سر هم سبک‌تر می‌شوند

سایت کند هم بازدیدکننده را فراری می‌دهد و هم در نتایج گوگل عقب می‌افتد. گوگل تجربه‌ی کاربر را با معیارهایی به نام Core Web Vitals می‌سنجد و آن را در رتبه‌بندی هم در نظر می‌گیرد. خبر خوب این است که بیشتر کندی‌ها از چند اشتباه تکراری می‌آیند و با کارهای مشخص درست می‌شوند. در این نوشته همین کارها را به ترتیب اثرشان مرور می‌کنیم.

سه عددی که گوگل نگاه می‌کند

پیش از هر تغییری باید بدانید چه چیزی را اندازه می‌گیرید. Core Web Vitals سه معیار دارد:

  • LCP: زمانی که بزرگ‌ترین بخش دیدنی صفحه، معمولا تصویر اصلی یا تیتر، کامل نمایش داده می‌شود. خوب یعنی ۲٫۵ ثانیه یا کمتر.
  • INP: فاصله‌ی کلیک یا لمس کاربر تا واکنش صفحه. خوب یعنی ۲۰۰ میلی‌ثانیه یا کمتر.
  • CLS: میزان جابه‌جا شدن ناگهانی اجزای صفحه هنگام بارگذاری. خوب یعنی ۰٫۱ یا کمتر.

هر کدام دلیل مشخصی دارد. LCP بیشتر به تصویر و سرور بسته است، INP به جاوااسکریپت، و CLS به عنصرهایی که اندازه‌ی از پیش تعیین‌شده ندارند.

۱. تصویرها را سبک کنید

در بیشتر سایت‌ها سنگین‌ترین بخش صفحه تصویرهاست. سه کار ساده بیشترین اثر را دارد:

  • فرمت درست: WebP و AVIF معمولا با همان کیفیتی که چشم می‌بیند، حجم بسیار کمتری از JPG و PNG دارند.
  • اندازه‌ی درست: تصویری که در موبایل ۴۰۰ پیکسل پهنا دارد نباید نسخه‌ی ۲۰۰۰ پیکسلی دانلود کند. با srcset و sizes چند اندازه بسازید تا مرورگر خودش مناسب‌ترین را انتخاب کند.
  • بارگذاری تنبل، ولی نه برای همه: loading="lazy" برای تصویرهای پایین صفحه عالی است، ولی تصویر اصلی بالای صفحه نباید تنبل باشد. برعکس، با fetchpriority="high" به مرورگر بگویید آن را زودتر بیاورد.

یک نکته‌ی دیگر: برای هر تصویر width و height بنویسید. مرورگر با این دو عدد جای تصویر را پیش از رسیدنش نگه می‌دارد و متن زیرش پایین نمی‌پرد. همین کار ساده CLS را پایین نگه می‌دارد.

۲. فونت را روی سایت خودتان نگه دارید

فونتی که از سرویس بیرونی می‌آید یک اتصال جدا به سرور دیگری لازم دارد و گاهی در ایران کند یا قطع است. فایل فونت را روی همان سرور سایت بگذارید، فقط وزن‌هایی را که واقعا استفاده می‌کنید بارگذاری کنید و فرمت WOFF2 را انتخاب کنید. با font-display: swap هم متن پیش از رسیدن فونت با فونت سیستم دیده می‌شود و صفحه سفید نمی‌ماند.

۳. به مرورگر بگویید چه چیزی را نگه دارد

فایل‌هایی که تغییر نمی‌کنند، مثل تصویرها، فونت‌ها و فایل‌های CSS و جاوااسکریپتی که نامشان با هر نسخه عوض می‌شود، لازم نیست در هر بازدید دوباره دانلود شوند. برای این فایل‌ها سرآیند کش بلندمدت بگذارید:

Cache-Control: public, max-age=31536000, immutable

این کار روی بازدید اول اثری ندارد، ولی صفحه‌ی دوم و بازدیدهای بعدی را تقریبا فوری می‌کند. برای خود صفحه‌های HTML کش کوتاه مناسب‌تر است تا محتوای تازه دیر به کاربر نرسد.

۴. جاوااسکریپت اضافه را کنار بگذارید

هر کیلوبایت جاوااسکریپت باید دانلود، خوانده و اجرا شود و در این مدت صفحه به کلیک کاربر دیر جواب می‌دهد. این همان چیزی است که INP را خراب می‌کند. چند جای رایج برای صرفه‌جویی:

  • افزونه‌ها و اسکریپت‌هایی را که دیگر استفاده نمی‌شوند حذف کنید.
  • ابزارهای سنگین مثل نقشه، چت آنلاین یا ویدیو را فقط وقتی بارگذاری کنید که کاربر به آن بخش رسید.
  • بالای صفحه را پشت انیمیشن ورود پنهان نکنید. تیتر یا تصویری که با محو شدن ظاهر می‌شود، از نگاه LCP دیرتر نمایش داده شده است.

۵. سرور را جدی بگیرید

هیچ بهینه‌سازی‌ای سرور کند را جبران نمی‌کند. زمانی که طول می‌کشد تا اولین بایت پاسخ برسد (TTFB) پایه‌ی همه‌ی عددهای دیگر است. فشرده‌سازی Gzip یا Brotli را روشن کنید، از HTTP/2 یا HTTP/3 استفاده کنید و اگر بیشتر مخاطبانتان در ایران‌اند، سروری انتخاب کنید که به آن‌ها نزدیک باشد. کش سمت سرور برای صفحه‌هایی که برای همه یکسان است بار پایگاه داده را هم کم می‌کند.

درست اندازه بگیرید

PageSpeed Insights دو نوع عدد نشان می‌دهد. بخش بالا داده‌ی واقعی کاربران در ۲۸ روز گذشته است، اگر سایت به اندازه‌ی کافی بازدید داشته باشد، و بخش پایین یک آزمایش شبیه‌سازی‌شده روی یک گوشی متوسط. نمره‌ی آزمایشی از یک اجرا به اجرای بعد چند واحد بالا و پایین می‌رود، پس با یک بار اجرا تصمیم نگیرید. چند بار آزمایش کنید و روند را ببینید.

بعد از هر تغییر فقط به نمره نگاه نکنید. بخش «فرصت‌ها» و «تشخیص‌ها» دقیقا می‌گوید کدام فایل یا کدام عنصر مشکل دارد و همان‌جا بهترین نقطه برای شروع است.

جمع‌بندی

ترتیب پیشنهادی کار این است: اول تصویرها، بعد فونت و کش، بعد جاوااسکریپت و در آخر سرور. در بیشتر سایت‌ها همان دو قدم اول بخش بزرگی از مشکل را حل می‌کند. سرعت فقط یکی از پایه‌های سئو است؛ برای بقیه‌ی موارد، چک لیست سئوی داخلی برای هر صفحه را هم ببینید. اگر می‌خواهید سرعت سایت خودتان را با هم بررسی کنیم، از صفحه‌ی تماس پیام بدهید.